သခွားသီး မစားသင့်သော လူ (၄) မျိုး

သခွားသီးဟာ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ စားပွဲဝိုင်းတွေမှာ အပြစ်ကင်းစင်တဲ့ နေရာတစ်ခုကို ရယူထားလေ့ရှိပါတယ် – ကြွပ်ရွတယ်၊ ရေဓာတ်ပြည့်ဝတယ်၊ ပြီးတော့ ဘေးကင်းပုံပေါ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တစ်ခုလို ဟန်ဆောင်ထားတဲ့အပြင်၊ ဒီသစ်သီးမှာ တချို့သူတွေအတွက် မသင့်လျော်တဲ့ အချက်တချို့ ဖုံးကွယ်နေပါတယ်။

ကျွန်ုပ်တို့က သခွားသီးကို ဟင်းသီးဟင်းရွက်လို့ ထင်မှတ်ထားလေ့ရှိပေမယ့်၊ တကယ်တမ်းမှာတော့ သူတို့ဟာ သခွားမွှေး၊ ဖရုံသီးတို့နဲ့ နီးစပ်တဲ့ သစ်သီးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့မှာ ရေဓာတ်၊ အမျှင်ဓာတ်နဲ့ အောက်စီဒင်ဆန့်ကျင်ပစ္စည်း (antioxidants) တွေ ပြည့်ဝစွာ ပါဝင်တာကြောင့် လန်းဆန်းစေပြီး အာဟာရပြည့်ဝတဲ့ ရွေးချယ်မှုတစ်ခု ဖြစ်စေပါတယ်။

ဒါပေမယ့် သူတို့ရဲ့ သန့်ရှင်းပြီး စိမ်းလန်းတဲ့ ဂုဏ်သတင်းရှိပေမယ့်၊ သခွားသီးဟာ လူတိုင်းအတွက်တော့ မဟုတ်ပါဘူး။ မြေပဲ သို့မဟုတ် နို့ထွက်ပစ္စည်းတွေလိုပဲ၊ ဘေးကင်းပုံရတဲ့ ဒီသစ်သီးဟာ အခံရောဂါရှိသူတွေအတွက်တော့ မမျှော်လင့်ထားတဲ့ ပြဿနာတွေကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

၁။ ဆီးချိုရောဂါရှိသူများ (Diabetes)

သခွားသီးဟာ ဆီးချိုရောဂါရှိသူများအတွက် အလွန်ကောင်းမွန်တဲ့ သရေစာတစ်ခုပါ – ကြွပ်ရွတယ်၊ ရေဓာတ်ပြည့်ဝပြီး ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် ပါဝင်မှု အလွန်နည်းပါးပါတယ်။ တကယ်တော့ အမေရိကန် ဆီးချိုရောဂါအသင်း (ADA) က သခွားသီးကို ကစီဓာတ်မပါဝင်တဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြောင်း Healthline က ဖော်ပြထားပါတယ် – “ဒါဟာ သင့်ရဲ့ အစားစားချင်စိတ်ကို ပြည့်ဝစွာ ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်တဲ့ အစားအစာအုပ်စုတစ်ခု” ဖြစ်ပါတယ်။

သို့ပေမယ့် သခွားသီးတစ်လုံးလုံး စားတာက ယေဘုယျအားဖြင့် ဘေးကင်းပေမယ့်၊ သတိထားရမယ့် လူသိနည်းတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ရှိပါတယ် – အဲဒါကတော့ အစေ့တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အကယ်၍ သင်ဟာ အင်စူလင် သို့မဟုတ် အခြား သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကျဆင်းစေတဲ့ ဆေးဝါးတွေကို သောက်သုံးနေတယ်ဆိုရင်၊ သခွားသီးအစေ့တွေကို အများကြီးစားမိတဲ့အခါ –

• သွေးတွင်းသကြားဓာတ် အလွန်အမင်းကျဆင်းခြင်း (hypoglycemia) ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

• တုန်ယင်ခြင်း၊ ခေါင်းမူးခြင်း သို့မဟုတ် မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းစတဲ့ လက္ခဏာတွေကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

သင့်ရဲ့ စားသောက်မှုပုံစံမှာ သခွားသီးအစေ့တွေ ပါဝင်နေတယ်ဆိုရင် သင့်ရဲ့ သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို သေချာစွာ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးပါ။

၂။ ဆိုင်းနပ်စ် သို့မဟုတ် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါရှိသူများ (Sinus or Respiratory Conditions)

အာယုဗ္ဗေဒနဲ့ ရိုးရာတရုတ်ဆေးပညာတွေမှာ သခွားသီးကို “အေးတဲ့ အစားအစာများ” အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြပါတယ်။ ဒါဟာ သင့်ခန္ဓာကိုယ် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေအတွက်တော့ ကောင်းမွန်တဲ့ အရာတစ်ခုလို့ ထင်ရပေမယ့်၊ သင်ဟာ ဆိုင်းနပ်စ် (sinusitis)၊ လေပြွန်ရောင်ခြင်း (bronchitis) သို့မဟုတ် ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ (asthma) တွေကို ခံစားနေရသူဆိုရင်တော့ ဒုက္ခပေးနိုင်ပါတယ်။

သခွားသီးဟာ ချွဲထုတ်လုပ်မှုကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်တာကြောင့် နှာခေါင်းပိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ချောင်းဆိုးခြင်းတို့ကို ပိုမိုဆိုးရွားလာစေနိုင်ပါတယ်။ ပြီးတော့ သူတို့မှာပါဝင်တဲ့ မြင့်မားတဲ့ ရေဓာတ်ဟာ အထက်အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ရောင်ရမ်းမှုကို ခံစားနေရသူတွေကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်ပါတယ်။

သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားတွေ ထွက်ပေါ်နေဆဲဖြစ်ပေမယ့်၊ နာတာရှည် ဆိုင်းနပ်စ်ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် မကြာခဏ အအေးမိတတ်သူ အများစုဟာ သခွားသီး (အထူးသဖြင့် အစိမ်းနဲ့ ရေခဲသေတ္တာထဲ ထည့်ထားတဲ့ သခွားသီးတွေ) ကို စားသုံးပြီးနောက်မှာ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပိုမိုဆိုးရွားလာတယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် သင့်နှာခေါင်းတွေ ပိတ်နေပြီး ရင်ဘတ်ထဲမှာ လေးလံနေတယ်ဆိုရင်၊ သခွားသီးသုပ်အစား နွေးထွေးပြီး အငွေ့ထွက်နေတဲ့ အစားအစာတစ်ခုခုနဲ့ အစားထိုးလိုက်တာ ပိုကောင်းပါတယ်။

၃။ သခွားသီး ဓာတ်မတည့်သူများ (Cucumber allergies)

သခွားသီး ဓာတ်မတည့်ခြင်းဟာ မြေပဲ သို့မဟုတ် အခွံမာရေချို/ရေငန်သတ္တဝါ (shellfish) တွေနဲ့ ဓာတ်မတည့်သလိုမျိုး အဖြစ်မများပေမယ့်၊ တကယ်ပဲ ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး မကြာခဏဆိုသလို မမျှော်လင့်ထားဘဲ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ Allergy, Asthma, and Immunology Medical Group ရဲ့ ရှင်းလင်းချက်အရ လက္ခဏာတွေဟာ အနည်းငယ် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ရုံကနေ အသက်အန္တရာယ်ကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်တဲ့အထိ ရှိနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အဖြစ်များတဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေကတော့ –

• ပါးစပ် သို့မဟုတ် လည်ချောင်း ယားယံခြင်း

• နှုတ်ခမ်း သို့မဟုတ် မျက်နှာ ရောင်ရမ်းခြင်း

• ပျို့အန်ခြင်း

• အင်ပျဉ်ထခြင်း သို့မဟုတ် အနီစက်များထွက်ခြင်း

• ပြင်းထန်ပါက အသက်ရှူကျပ်ပြီး သတိလစ်ခြင်း (Anaphylaxis) တို့ ဖြစ်ပါတယ်။

စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတာက သခွားသီး ဓာတ်မတည့်ခြင်းဟာ ပါးစပ်ဓာတ်မတည့်မှု လက္ခဏာစု (Oral Allergy Syndrome – OAS) ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေနဲ့ မကြာခဏ ပေါ်လာတတ်ပါတယ်။ OAS ဆိုတာကတော့ တချို့သော သစ်သီးတွေနဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေမှာပါတဲ့ ပရိုတင်းတွေဟာ ဝတ်မှုန် ဓာတ်မတည့်စေတဲ့အရာတွေ (pollen allergens) နဲ့ ဆင်တူနေတဲ့အတွက် ခန္ဓာကိုယ်က တုံ့ပြန်တဲ့ အခြေအနေတစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။

၄။ အစာချေစနစ် အားနည်းသူများ/ထိခိုက်လွယ်သူများ (Sensitive digestion)

အကယ်၍ သင်ဟာ သခွားသီးစားပြီးနောက်မှာ လေပွခြင်း၊ လေထခြင်း သို့မဟုတ် ဗိုက်ရစ်ခြင်းတွေကို ခံစားရဖူးတယ်ဆိုရင် သင်တစ်ယောက်တည်း မဟုတ်ပါဘူး။ တရားခံကတော့ cucurbitacin လို့ခေါ်တဲ့ သဘာဝဒြပ်ပေါင်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

Cucurbitacin ဟာ ခါးသက်သက်အရသာရှိပြီး ပမာဏများများစားရင် အနည်းငယ် အဆိပ်သင့်စေနိုင်ပါတယ်။ လူအများစုအတွက် ဘေးကင်းပေမယ့်၊ တချို့လူတွေ (အထူးသဖြင့် အူလမ်းကြောင်း မအီမသာဖြစ်တတ်သူများ (IBS) သို့မဟုတ် အစာချေဖျက်မှု နှေးကွေးသူများ) အတွက်တော့ အောက်ပါတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ် –

• အစာမကြေခြင်း သို့မဟုတ် လေထခြင်း

• လေတက်ခြင်းနဲ့ လေပွခြင်း

• အစာအိမ်အက်ဆစ် ပြန်ဆန်တက်ခြင်း (acid reflux)

“အကယ်၍ လူတစ်ယောက်မှာ တခြားသော အစားအသောက်နဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုတွေ သို့မဟုတ် ဝမ်းချုပ်ခြင်းလိုမျိုး အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာတွေရှိနေရင်၊ cucurbitacin ပါဝင်တဲ့ အစားအစာတွေကို စားသုံးခြင်းက အခြေအနေကို ပိုဆိုးစေပြီး လက္ခဏာတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်” လို့ အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဆရာဝန် ဒေါက်တာ ဂျယ်ရမီ မက်လော့ဖ် (Dr. Jeremy Matloff) က Everyday Health ကို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

သင့်အူလမ်းကြောင်းက သခွားသီးစားတိုင်း ပြဿနာရှာနေတယ်ဆိုရင်တော့ သခွားသီးကို ရှောင်လိုက်ဖို့ အချိန်တန်ပါပြီ။ ဒါမှမဟုတ် “လေမတက်စေတဲ့ (burpless)” သခွားသီးမျိုးကွဲတွေကို ရှာဖွေစားသုံးနိုင်ပါတယ်။ Everyday Health ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ ထုတ်လုပ်သူတွေဟာ “အစာချေဖျက်ရာမှာ အဆင်မပြေမှုတွေကို အတတ်နိုင်ဆုံး လျှော့ချပေးနိုင်ဖို့အတွက်၊ cucurbitacin ပါဝင်မှုနည်းပါးတဲ့” ဒီလို သခွားသီးတွေကို အထူးတလည် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ထားကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

သခွားသီးဟာ ကယ်လိုရီနည်းပါးပြီး၊ အကျိုးကျေးဇူးတွေ များပြားသလို၊ အဆုံးအစမရှိ လန်းဆန်းစေတဲ့ သဘာဝတရားရဲ့ ရေဓာတ်ဖြည့် လက်ဆောင်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သခွားသီးဟာ လူတိုင်းနဲ့တော့ မကိုက်ညီပါဘူး။ ဓာတ်မတည့်ခြင်းပဲဖြစ်ဖြစ်၊ နာတာရှည် ကျန်းမာရေးပြဿနာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ထိခိုက်လွယ်တဲ့ အစာချေစနစ်ကြောင့်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တချို့လူတွေအတွက်တော့ သခွားသီးစားသုံးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်တာ သို့မဟုတ် လျှော့စားတာက ပိုကောင်းပါတယ်။

အမြဲတမ်းလိုလိုပါပဲ၊ သင့်ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တုံ့ပြန်မှုကို နားထောင်ပါ။ သံသယရှိလာရင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပညာရှင်တစ်ဦးဦးကို မေးမြန်းတိုင်ပင်ပါ။ သခွားသီးက အေးမြကောင်းမွန်နိုင်ပေမယ့်၊ သင့်ရဲ့ ကျန်းမာရေးကသာ ပထမဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။