သေဆုံးနိုင်ခြေကို လျော့ကျစေနိုင်သည့် ကော်ဖီ၏ အံ့ဖွယ်အကျိုးကျေးဇူး

ကော်ဖီသည် သိသာထင်ရှားသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအသစ်တစ်ခုနှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်း ကြီးမားသောလေ့လာမှုတစ်ခုက ဆိုသည်

သင့်ရဲ့ မနက်ခင်း ကော်ဖီတစ်ခွက်ဟာ သင့်ကို နိုးကြားစေရုံသာမက တခြားကောင်းကျိုးတွေကိုပါ ပေးစွမ်းနိုင်ပါတယ်။ လေ့လာမှုအသစ်တစ်ခုအရ ကော်ဖီဟာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အူလမ်းကြောင်းရှိ အဏုဇီဝပိုးမွှားများ (microbiome) အပေါ် ကောင်းမွန်တဲ့ သက်ရောက်မှုရှိပြီး အူလမ်းကြောင်းနှင့် ဦးနှောက်ဆက်သွယ်မှု (gut-brain axis) ရဲ့ ကျန်းမာရေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

အိုင်ယာလန်နိုင်ငံရှိ University College Cork မှ သုတေသီများဟာ ပုံမှန်ကော်ဖီသောက်သုံးခြင်း (ကဖင်းဓာတ်ပါဝင်သောကော်ဖီရော၊ ကဖင်းဓာတ်ထုတ်ထားသောကော်ဖီပါ) က အူလမ်းကြောင်းရှိ အဏုဇီဝပိုးမွှားများအပေါ် မည်သို့သက်ရောက်မှုရှိကြောင်းကို လေ့လာခဲ့ကြပါတယ်။

ကော်ဖီသောက်သူများမှာ Eggertella sp နဲ့ Cryptobacterium curtum လိုမျိုး ကောင်းမွန်တဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေ သိသိသာသာ တိုးလာတာကို လေ့လာမှုအရ တွေ့ရပါတယ်။ အဆိုပါ ဘက်တီးရီးယားနှစ်မျိုးစလုံးဟာ ကျန်းမာရေးနဲ့မညီညွတ်တဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေနဲ့ အစာအိမ်ကူးစက်ရောဂါတွေကို ဖယ်ရှားရာမှာ အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်တယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ကဖင်းဓာတ်ထုတ်ထားတဲ့ ကော်ဖီ (decaffeinated coffee) သောက်သုံးသူတွေဟာ သင်ယူနိုင်စွမ်းနဲ့ မှတ်ဉာဏ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တိုးတက်လာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ မှတ်ဉာဏ်စွမ်းရည်ကို အကျိုးပြုတဲ့ polyphenols လိုမျိုး ပါဝင်ပစ္စည်းတွေကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ကဖင်းဓာတ်ပါတဲ့ ကော်ဖီ (caffeinated coffee) ကတော့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုခံစားရခြင်းကို လျော့ကျစေပြီး အာရုံစူးစိုက်မှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေတာနဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။ “ကော်ဖီဟာ အစားအသောက်တွေထဲမှာ polyphenols အကြွယ်ဝဆုံး အရင်းအမြစ်တစ်ခုဖြစ်ပေမယ့် သုတေသနအများစုက ကဖင်းဓာတ်အပေါ်မှာပဲ အဓိကထား လေ့လာခဲ့ကြပါတယ်” လို့ လေ့လာမှုရဲ့ တာဝန်ခံစာရေးသူ John Cryan က Newsweek သတင်းဌာနကို အီးမေးလ်ကနေတစ်ဆင့် ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

“ကော်ဖီတစ်ခုလုံးအနေနဲ့ အူလမ်းကြောင်း အဏုဇီဝပိုးမွှားတွေ၊ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်၊ စိတ်ခံစားချက်နဲ့ သိမြင်နားလည်နိုင်စွမ်း (cognition) အပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုရှိလဲဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့ နားလည်ချင်ခဲ့တာပါ။ အကြီးမားဆုံး အံ့သြစရာတစ်ခုကတော့ ကဖင်းဓာတ်ထုတ်ထားတဲ့ ကော်ဖီဟာ ရိုးရိုးကော်ဖီလိုပဲ အကျိုးသက်ရောက်မှု အများအပြားကို ဖြစ်ပေါ်စေတာပါပဲ။”

“ဒါဟာ ကဖင်းဓာတ်က အကြောင်းအရာရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာဖြစ်ပြီး တခြားကော်ဖီဒြပ်ပေါင်းတွေ၊ အထူးသဖြင့် polyphenols တွေဟာ အူလမ်းကြောင်း-ဦးနှောက် ဆက်သွယ်မှုကို ပုံဖော်ရာမှာ အဓိကအခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်နိုင်တယ်ဆိုတာကို ပြသနေပါတယ်။”

ကော်ဖီ၏ ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူးများ

ကော်ဖီဟာ ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးတွေရှိကြောင်း ယခင်ကတည်းက ပြသနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

အသက် ၇၀ ကျော် အမျိုးသမီးတွေကို နှစ် ၃၀ ကြာ လေ့လာခဲ့တဲ့ သုတေသနတစ်ခုမှာ သူတို့ဟာ လူလတ်ပိုင်းအရွယ်မှာ ကော်ဖီသောက်သုံးခဲ့မယ်ဆိုရင် ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်စွာ နေထိုင်နိုင်ဖို့ သိသိသာသာ ပိုမိုများပြားကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ နောက်ထပ် လေ့လာမှုတစ်ခုမှာတော့ ကော်ဖီမည်း (black coffee) သောက်ခြင်းဟာ အကြောင်းရင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် သေဆုံးနိုင်ခြေကို လျော့ကျစေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

University College Cork က လေ့လာမှုမှာတော့ ကော်ဖီဟာ လူစိတ်ဝင်စားမှုများပြားတဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုဖြစ်တဲ့ အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေးအပေါ် ကောင်းမွန်တဲ့ သက်ရောက်မှုရှိကြောင်း ပြသခဲ့ပါတယ်။

Prebiotic ဆိုဒါတွေ လူကြိုက်များလာပြီး အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးဟာ စိတ်ကျန်းမာရေးအပါအဝင် တခြားသော ကျန်းမာရေးရလဒ်များစွာနဲ့ ပိုမိုဆက်စပ်လာနေပါတယ်။

ကော်ဖီကို ‘အသုံးချ’ နိုင်မည့် အလားအလာ

အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်း ကင်ဆာဖြစ်ပွားမှုဟာလည်း မြင့်တက်လာနေပြီး အထူးသဖြင့် အမေရိကန် အရွယ်ရောက်ပြီးသူတွေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချက်က လူတွေအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ အူလမ်းကြောင်း အဏုဇီဝပိုးမွှားတွေကို ဘယ်လိုဂရုစိုက်သင့်တယ်ဆိုတဲ့အပေါ် ပိုမိုအာရုံစိုက်လာစေပါတယ်။

“ကျွန်တော်တို့ရဲ့ တွေ့ရှိချက်တွေက ကော်ဖီအပေါ် အူလမ်းကြောင်း အဏုဇီဝပိုးမွှားတွေနဲ့ အာရုံကြောဆိုင်ရာ တုံ့ပြန်မှုတွေအပြင် ပိုမိုကျန်းမာတဲ့ microbiome အတွက် သူတို့ရဲ့ ရေရှည်အကျိုးကျေးဇူးတွေကို ဖော်ထုတ်ပြသနေပါတယ်” လို့ Cryan က သတင်းထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုမှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

“ကော်ဖီဟာ အဏုဇီဝပိုးမွှားတွေ စုပေါင်းလုပ်ဆောင်တဲ့အရာတွေနဲ့ သူတို့အသုံးပြုတဲ့ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်ထွက်ပစ္စည်း (metabolites) တွေကို ပြောင်းလဲပေးနိုင်ပါတယ်။”

“ပြည်သူတွေအနေနဲ့ မှန်ကန်တဲ့ အစာခြေစနစ် မျှတမှုအတွက် အစားအသောက်ပြောင်းလဲမှုတွေကို ဆက်လက်စဉ်းစားလာတာနဲ့အမျှ၊ ကော်ဖီကိုလည်း ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်မျှတတဲ့ အစားအသောက်ပုံစံရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေနဲ့ နောက်ထပ် ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ပေးမှုတစ်ခုအဖြစ် အသုံးချနိုင်မယ့် အလားအလာရှိပါတယ်။”

‘ဇီဝဗေဒအရ ပိုမိုရှုပ်ထွေးသည်’

“တခြား အစားအသောက်အချက်အလက်တွေလိုပဲ” ကော်ဖီကိုလည်း သင့်တင့်မျှတစွာ သောက်သုံးတာက အကောင်းဆုံးဖြစ်တယ်လို့ Cryan က ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

“ကော်ဖီပုံမှန်သောက်သူတွေဟာ မသောက်သူတွေထက် စိတ်လိုက်မာန်ပါလုပ်တတ်ခြင်းနဲ့ စိတ်ခံစားမှုလွယ်ခြင်းတွေ ပိုမိုမြင့်မားတာကိုလည်း ကျွန်တော်တို့ တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါက အကျိုးသက်ရောက်မှုတိုင်းဟာ အကုန်လုံးအတွက် ကောင်းမွန်နေတာမျိုးမဟုတ်ဘူးဆိုတာကို မီးမောင်းထိုးပြနေပါတယ်” လို့ သူက Newsweek ကို ပြောပါတယ်။

သုတေသနတွေ တိုးတက်လာတာနဲ့အမျှ ယေဘုယျကျန်းမာရေးနဲ့ သုခချမ်းသာကို “ပိုမိုတိကျစွာ” အထောက်အကူပြုနိုင်ဖို့ အစားအသောက်နဲ့ microbiome တွေကို အသုံးပြုနိုင်လိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ကြောင်း Cryan က ဆိုပါတယ်။

“အဓိက မှတ်သားရမယ့်အချက်ကတော့ ကော်ဖီဟာ ကျွန်တော်တို့ ထင်ထားတာထက် ဇီဝဗေဒအရ အများကြီး ပိုမိုရှုပ်ထွေးနေတယ် ဆိုတာပါပဲ” လို့ Cryan က ပြောပါတယ်။

“သူက ရိုးရှင်းတဲ့ လှုံ့ဆော်မှုပေးတဲ့အရာ (stimulant) သက်သက်မဟုတ်ပါဘူး။ အူလမ်းကြောင်း microbiome၊ ကိုယ်ခံအားစနစ်၊ ဇီဝဖြစ်စဉ်နဲ့ ဦးနှောက်တို့နဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုရှိနေတာဖြစ်ပါတယ်။”