အရေးပါသော အမေရိကန် ဒုံးကျည်သိုလှောင်မှုများ ‘အလွန်နည်းပါးနေပြီ’ ဟု အရာရှိတစ်ဦး ပြောကြား

အီရန်ရှိ အမေရိကန်စစ်ပွဲကြောင့် ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည် ကြားဖြတ်ဟန့်တားရေးစနစ်များ အပါအဝင် အဓိက လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး လက်နက်များ၏ သိုလှောင်မှုများ ကုန်ခမ်းလျက်ရှိရာ ယင်းမှာ ပဋိပက္ခကို ပြန်လည်စတင်ရန် စဉ်းစားနေသော သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်အတွက် အလားအလာရှိသော ကန့်သတ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်သည်။

မဟာဗျူဟာနှင့် နိုင်ငံတကာလေ့လာရေးစင်တာ (CSIS) ၏ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်များဆိုင်ရာ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်အရ ပက်ထရီယော့တ် (Patriot) ဒုံးကျည်သိုလှောင်မှုမှာ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့် ကုန်ဆုံးသွားခဲ့ပြီး၊ စစ်ပွဲမစတင်မီက ၄၅၂ စင်းရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသော သတ် (THAAD) ဒုံးကျည် လက်ကျန်မှာလည်း ထက်ဝက်ခန့် လျော့ကျသွားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။

အရေအတွက် ခန့်မှန်းချက်များကို ဆွေးနွေးပြောဆိုရန် ငြင်းဆိုခဲ့သော အမေရိကန် အရာရှိတစ်ဦးက အဆိုပါ ဒုံးကျည်သိုလှောင်မှု နှစ်မျိုးစလုံးသည် “အလွန်နည်းပါးနေပြီ” ဖြစ်ကြောင်း ABC သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ATACM နှင့် PRSM ကဲ့သို့သော တာဝေးပစ် တိုက်ခိုက်ရေးဒုံးကျည်များ လက်ကျန်နည်းပါးနေခြင်းသည် အထူးစိုးရိမ်စရာဖြစ်ကြောင်းလည်း အဆိုပါအရာရှိက ပြောကြားခဲ့သည်။ စစ်ပွဲကို အများအားဖြင့် လုံခြုံသော အကွာအဝေးမှနေ၍ သို့မဟုတ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများမှတစ်ဆင့် ဆင်နွှဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အီရန်စစ်ပွဲ နောက်ဆုံးရ အခြေအနေများ

ထရမ့်က ကြာသပတေးနေ့တွင် “ကျွန်တော်တို့ အမြဲတမ်း ပိုလိုအပ်နေတာပါပဲ” ဟု ဝန်ခံခဲ့သော်လည်း “ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ အလွန်စွမ်းအားကြီးတဲ့ တချို့သော ခဲယမ်းမီးကျောက် အမျိုးအစားတွေရှိပြီး အဲဒါတွေက အကန့်အသတ်မရှိ၊ အကန့်အသတ်မရှိနီးပါးကို ထောက်ပံ့နိုင်စွမ်းရှိပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“တချို့လက်နက်တွေကတော့ အနည်းငယ် ကျပ်တည်းမှုရှိနေပြီး နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ဖြည့်တင်းနေပါတယ်” ဟု သမ္မတက ပြောကြားခဲ့သည်။

ထရမ့်အနေဖြင့် မည်သည့် ခဲယမ်းမီးကျောက်များကို ရည်ညွှန်းပြောဆိုနေသည်ကိုမူ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရပေ။

ဒုံးကျည်တစ်စင်းစီသည် ကန်ဒေါ်လာ ၄ သန်းခန့် တန်ဖိုးရှိပြီး ထုတ်လုပ်ရန် နှစ်နှစ်အထိ အချိန်ယူရနိုင်သည်။

ပဋိပက္ခ၏ အဆင့်သစ်တစ်ခုအတွက် စီစဉ်ခြင်း

လျော့ကျလာသော လက်နက်အရေအတွက်များသည် ပင်တဂွန် (ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန) ၏ စီမံကိန်းရေးဆွဲမှုနှင့် ပဋိပက္ခ၏ အလားအလာရှိသော အဆင့်သစ်တစ်ခုအတွက် ထရမ့်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်မှုတို့တွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့် အချက်တစ်ချက် ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟု အငြိမ်းစား စစ်တပ်အရာရှိကြီးများက ABC သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်နှင့် သံတမန်ရေးအရ ဖြေရှင်းမှုအပေါ် ကျေနပ်မှုမရှိပါက ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၏ ပြင်းထန်မှုအတိုင်း အီရန်ကို တိုက်ခိုက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ထရမ့်က ခြိမ်းခြောက်ထားသည်။

အမေရိကန်အနေဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် စစ်ပွဲကို ဆက်လက်ဆင်နွှဲနိုင်ပြီး အီရန်၏ ပစ်ခတ်မှုခံနေရသည့်အပြင် ၎င်းတို့ကိုယ်ပိုင် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်များရှိသော ပင်လယ်ကွေ့ မဟာမိတ်များနှင့် မိတ်ဖက်နိုင်ငံအများအပြားကို ကာကွယ်ရာတွင် ကူညီပေးနိုင်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုထားသဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့သည် ခဲယမ်းမီးကျောက်များနှင့် ပတ်သက်သော စိုးရိမ်မှုများကို လျှော့ပေါ့ပြောဆိုခဲ့သည်။

“ခဲယမ်းမီးကျောက်တွေက ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်သူတွေရဲ့ တွက်ချက်မှုတွေထဲမှာ သေချာပေါက် ပါဝင်နေမှာပါ” ဟု ဒေသတွင်း အခြေစိုက်သော ရေတပ်၏ ပဉ္စမမြောက် ရေတပ်မတော်စု တပ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ အငြိမ်းစား ဒုတိယရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကီဗင် ဒေါ်နီဂန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန်စစ်ပွဲအတွင်း အမေရိကန်၏ Patriot ဒုံးကျည်သိုလှောင်မှု ၆၅% ခန့် လျော့ကျသွားကြောင်း လေ့လာရေးအဖွဲ့ ခန့်မှန်း

“ပဋိပက္ခတစ်ခုမှာ ဒီလိုကိစ္စမျိုးက အမြဲတမ်းရှိနေတာပါပဲ။ အသစ်အဆန်းတော့ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု ဒေါ်နီဂန်က ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန်၏ သိုလှောင်မှုများနှင့်ပတ်သက်၍ သင်ခန်းစာယူစရာများ ရှိလာမည်ဖြစ်သော်လည်း စစ်တပ်သည် အလွှာလိုက် လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေး (layered air defense) ဟုခေါ်သော စနစ်တွင် ကောင်းစွာ လိုက်လျောညီထွေ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

CSIS အစီရင်ခံစာကို ရေးသားသူ အငြိမ်းစား မရိန်းတပ်ဖွဲ့ ဗိုလ်မှူးကြီး မာ့ခ် ကန်စီယန်က ခဲယမ်းမီးကျောက်ဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုသည် “လေကြောင်းစစ်ဆင်ရေးကို ခေတ္တရပ်နားရန် ဆုံးဖြတ်ချက်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု” ဖြစ်နိုင်သော်လည်း ယင်းအချက်တစ်ခုတည်းကြောင့်တော့ မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ပြီးတော့ ဒါက လာမယ့် ငါးနှစ်တာအတွက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမယ့် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာလိမ့်မယ်” ဟု ကန်စီယန်က ပြောကြားခဲ့ပြီး လက်နက်များအတွက် ကွန်ဂရက်မှ ဘတ်ဂျက်ချထားပေးချိန်မှစ၍ စာချုပ်ချုပ်ဆိုကာ ထုတ်လုပ်သည့်အချိန်အထိ နှစ်နှင့်ချီ ကြာမြင့်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို ထောက်ပြခဲ့သည်။

“အင်အားသုံးဖို့ စဉ်းစားတိုင်း ဆုံးဖြတ်ချက်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုက အီရန်စစ်ပွဲကနေ သိုလှောင်မှုတွေအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိသွားတာပဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

‘တရုတ် ပြဿနာ’

သမ္မတသာ ရွေးချယ်မည်ဆိုပါက အမေရိကန်အနေဖြင့် အလုံးစုံစစ်ပွဲအဖြစ်သို့ အရှိန်မြှင့်တင်နိုင်သည့် စွမ်းရည်ရှိကြောင်း ကန်စီယန်နှင့် ဒေါ်နီဂန်တို့က ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် အမေရိကန်အနေဖြင့် ဘေဂျင်းနှင့်သာ စစ်ဖြစ်ခဲ့လျှင် လက်နက်ချို့တဲ့မှုများက “တရုတ် ပြဿနာ” ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြောင်း ကန်စီယန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဒီအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးတွေမှာ [ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဒန်] ကိန်း ပြောနေတာက အဲဒါပဲလို့ ကျွန်တော် သေချာပေါက် ပြောနိုင်ပါတယ်… တရုတ်နဲ့ ပဋိပက္ခဖြစ်လာရင် ကျွန်တော်တို့က အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အဆင့်ရောက်နေပြီဆိုတာပါပဲ” ဟု ထရမ့်၏ ထိပ်တန်း စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကြံပေးဖြစ်သူ ပူးတွဲစစ်ဦးစီးချုပ်များအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ပတ်သက်၍ ကန်စီယန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

သံတမန်ရေးရာ အားနည်းလာသည်နှင့်အမျှ အမေရိကန်-အီရန် စစ်ပွဲ ကျယ်ပြန့်လာခြင်း – လေ့လာဆန်းစစ်ချက်

အမေရိကန်က ၎င်း၏လက်နက်သိုလှောင်မှုကို ပြန်လည်တည်ဆောက်နေစဉ်အတွင်း ပစိဖိတ်ဒေသတွင် ဘေဂျင်းက ပိုမိုထိုးစစ်ဆင်လှုပ်ရှားလာနိုင်ခြေ ရှိမရှိ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးဘဲ၊ အဆိုပါ အင်အားကြီးနှစ်နိုင်ငံ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမည့် လမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်နေခြင်း ရှိမရှိနှင့်ပတ်သက်၍လည်း ကျွမ်းကျင်သူများအကြား သဘောတူညီမှု နည်းပါးလျက်ရှိသည်။

တရုတ်နိုင်ငံသည် လက်ရှိ အီရန်နှင့်ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခအတွင်း အမေရိကန်၏ ခဲယမ်းမီးကျောက် အသုံးပြုမှုနှင့် ၎င်းတို့၏ စွမ်းဆောင်ရည်တို့ကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်နေဖွယ်ရှိကြောင်း လေ့လာဆန်းစစ်သူ နှစ်ဦးစလုံးက ပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်၏ ကာကွယ်ရေး စက်မှုလုပ်ငန်း အခြေခံအဆောက်အအုံဖြစ်သော လက်နက်သိုလှောင်မှုများနှင့် အမြောက်အမြား ထပ်မံထုတ်လုပ်ရန် လမ်းကြောင်းများသည် ပြန်လည်သုံးသပ်သင့်သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးကာလ အနေအထားကြောင့် ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ရကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက ABC သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဒီကိစ္စကနေ ရလိုက်တဲ့ အကြီးမားဆုံး သင်ခန်းစာကတော့ ကျွန်တော်တို့ အရင်ကတည်းက သိထားတာကို ပိုခိုင်မာသွားစေတာပါပဲ” ဟု ဒေါ်နီဂန်က ပြောကြားခဲ့သည်။ “ငြိမ်းချမ်းရေးကာလမှာပဲ သင့်ကို အထောက်အပံ့ပေးနိုင်တဲ့ အနေအထားမျိုးဆီကို သင့်ရဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်း အခြေခံအဆောက်အအုံ ရွှေ့ပြောင်းသွားတာ ဒါမှမဟုတ် ကျဆင်းသွားတာမျိုး အဖြစ်ခံလို့ မရပါဘူး။”

အမေရိကန်၏ လက်နက်သိုလှောင်မှုကို ခေတ်ပေါ်အရွယ်အစားထက် ပိုမိုတိုးချဲ့ခြင်းသည် စီးပွားရေးအရ စိန်ခေါ်မှုများရှိပြီး ခဲယမ်းမီးကျောက်များတွင် သက်တမ်းရှိကာ ထိုသက်တမ်းကုန်လွန်သွားပါက ယုံကြည်စိတ်ချရမှု လျော့ကျသွားတတ်သည်။

မကြာသေးမီက စစ်ရေးအယူအဆအရ အမေရိကန်သည် “အလွန်လျင်မြန်စွာ ပြီးဆုံးသွားမည့်” ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခနှစ်ခုကို တိုက်ခိုက်ရန် အဆင်သင့်ဖြစ်နေသင့်သည်ဟု ယူဆထားကြောင်း ကန်စီယန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

“အီရန်တွေက ကျွန်တော်တို့ မျှော်မှန်းထားတာထက် ပိုပြီး တောင့်ခံနိုင်ခဲ့တယ်လို့ ထင်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ “အလျှော့မပေး” ရန် ရွေးချယ်ထားသော ရန်သူတစ်ဦးနှင့် ရင်ဆိုင်ရာတွင် လေကြောင်းစွမ်းရည်၏ ကန့်သတ်ချက်များကို ထောက်ပြခဲ့သည်။ မကြာသေးမီက ကက်ပီတိုဟေးလ် (လွှတ်တော်) ထွက်ဆိုချက်တစ်ခုတွင် လေကြောင်းစွမ်းရည်၏ သမိုင်းဝင် “ကန့်သတ်ချက်များ” ကို ကိန်းက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

“ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ ခဲယမ်းမီးကျောက်တွေက ပင်တဂွန်ရဲ့ ဘတ်ဂျက်လုပ်ငန်းစဉ်မှာ ကောင်းကောင်း ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း မရှိခဲ့ပါဘူး” ဟု ကန်စီယန်က ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဌာနများသည် “အသုံးမပြုမချင်း ဒီအတိုင်းပဲ ရှိနေမည့်” ခဲယမ်းမီးကျောက်များကို ဝယ်ယူမည့်အစား ဆယ်စုနှစ်များစွာ ခံနိုင်ရည်ရှိပြီး ဩဇာအာဏာ၏ ထင်ရှားသော လက္ခဏာများဖြစ်သည့် ပလက်ဖောင်း (စစ်သင်္ဘော၊ လေယာဉ် စသည်) များကို ဝယ်ယူရန် ပိုမိုလိုလားကြကြောင်း ၎င်းက ထောက်ပြခဲ့သည်။

အမေရိကန်စစ်တပ်၏ တန်ဖိုးအကြီးမားဆုံး လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး ခဲယမ်းများ သိသိသာသာ လျော့ကျသွားရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းမှာ ပဋိပက္ခအတွင်း အမေရိကန် ဗဟိုစစ်ဌာနချုပ်က ကျင့်သုံးခဲ့သော အန္တရာယ်မစွန့်လိုသည့် မဟာဗျူဟာ (risk-averse strategy) နှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်း CSIS မှ အကြီးတန်း သုတေသီ တောမ် ကာရာကို က ပြောကြားခဲ့သည်။

“အကယ်၍ သင်က သင့်ရဲ့ အဆင့်မြင့် အဝေးပစ်လက်နက် (standoff weapons) တွေကိုပဲ သုံးချင်နေမယ်ဆိုရင်၊ အဲဒါက ကျွန်တော်တို့ကို အခုလို အကျပ်ရိုက်တဲ့ အခြေအနေမျိုး ရောက်သွားစေဖို့ ပံ့ပိုးပေးသလို ဖြစ်သွားပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ ယင်းမှာ အမေရိကန် လေယာဉ်မှူးများကို (ရန်သူ့) လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးစနစ်များနှင့် မရင်ဆိုင်ရစေဘဲ အဝေးမှ လှမ်းပစ်ရသော လက်နက်များကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။

အီရန်အပေါ် လေကြောင်းစိုးမိုးမှု ရရှိထားသဖြင့်၊ အမေရိကန် လေယာဉ်မှူးများသည် တိုမာဟော့ခ် (Tomahawk) ကဲ့သို့သော တာဝေးပစ် တိုက်ခိုက်ရေးလက်နက်များကို အသုံးပြုမည့်အစား ပစ်မှတ်များထံ ပိုမိုနီးကပ်စွာ သွားရောက်၍ အီရန်ကို တိုက်ခိုက်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း လေ့လာဆန်းစစ်သူများက ဆိုသည်။

ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းက “အန္တရာယ် ပိုများ” စေနိုင်သော်လည်း ပဋိပက္ခသာ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားလာပါက ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ရွေးချယ်မှုတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကန်စီယန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

၅ ပတ်ကြာ အလုံးစုံစစ်ပွဲကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အမေရိကန်သည် ၎င်း၏ Patriot များနှင့် Tomahawk များ အသုံးပြုမှုကို လျှော့ချလာခဲ့သည်ဟု ကန်စီယန်က ပြောကြားခဲ့သည်။ စစ်ရေးစီမံကိန်း ရေးဆွဲသူများသည် လွဲချော်နိုင်သည်ဟု ၎င်းတို့ထင်မြင်သော ပစ်မှတ်များကို ပစ်ခတ်သင့် မပစ်ခတ်သင့်နှင့် ပတ်သက်၍ အလားတူ ရွေးချယ်မှုမျိုး ပြုလုပ်ရနိုင်ကြောင်း သူကဆိုသည်။

ပင်လယ်ကွေ့ မိတ်ဖက်နိုင်ငံများကို ကာကွယ်ပေးရန် အမေရိကန်၏ ရွေးချယ်မှုများ အပါအဝင် အဆိုပါ အပေးအယူ အလျှော့အတင်းလုပ်မှုများသည် “အစကတည်းက ရှိနေခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်” ဟု ဒေါ်နီဂန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

“အကယ်၍ သင်သာ ပင်လယ်ကွေ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနိုင်ငံကို သွားမေးကြည့်မယ်ဆိုရင် – ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန်က သူတို့ကို ပေးခဲ့တဲ့ အထောက်အပံ့တွေအပေါ် ဒီထက်ပိုပြီး ကျေနပ်နိုင်စရာ မရှိတော့ဘူးလို့ သူတို့က ဖြေကြလိမ့်မယ်ဆိုတာကို ကျွန်တော် အခိုင်အမာ ပြောနိုင်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။