သူလျှိုစွဲချက်ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံထားရသော အမေရိကန်နိုင်ငံသားကို ပြန်လွှတ်ပေးရန် အမေရိကန် တောင်းဆို
ဖမ်းဆီးခံထားရသူ အမေရိကန်နိုင်ငံသား မင်းဇင်သည် တရုတ်အစိုးရ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ညီလာခံတစ်ခုသို့ တက်ရောက်ရန် ဇွန်လအတွင်းက တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
(ဓာတ်ပုံအညွှန်း – သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နှင့် တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်တို့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်က ဘေဂျင်းမြို့ရှိ ပြည်သူ့ခန်းမကြီးတွင် ပြုလုပ်သော ကြိုဆိုပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်စဉ်။ | Brendan Smialowski/AFP via Getty Images)
အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အမေရိကန်နိုင်ငံသားတစ်ဦးအား သူလျှိုမှုဖြင့် မတရားဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည်ဟု တရုတ်နိုင်ငံကို စွပ်စွဲခဲ့ပြီး ၎င်းကို ပြန်လွှတ်ပေးရန် ကြာသပတေးနေ့တွင် တောင်းဆိုလိုက်သည်။
ဖမ်းဆီးခံထားရသူ ပညာရှင် မင်းဇင်သည် တရုတ်အစိုးရ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသော ယူနန်ပြည်နယ်သို့ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ညီလာခံတက်ရောက်ရန် ဇွန်လအတွင်းက သွားရောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
“တရုတ်နိုင်ငံမှာ မတရားဖမ်းဆီးခံထားရတဲ့ သို့မဟုတ် ပြည်ပထွက်ခွာခွင့် ပိတ်ပင်ခံထားရတဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံသားအားလုံးကို ပြန်လွှတ်ပေးဖို့ ဘေဂျင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ တောင်းဆိုပါတယ်။ အမေရိကန်နိုင်ငံသားတွေရဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးဟာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ထိပ်တန်းဦးစားပေး ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လူထုရေးရာ လက်ထောက်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Dylan Johnson က လူမှုကွန်ရက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ယခုကဲ့သို့ သတ်မှတ်ကြေညာချက်သည် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် ဝါရှင်တန်၌ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နှင့် တရုတ်ခေါင်းဆောင် ရှီကျင့်ဖျင်တို့ တွေ့ဆုံရန် တစ်လခန့်အလိုတွင် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတွေ့ဆုံမှုသည် ဘေဂျင်းတွင် ကုန်သွယ်ရေး၊ ထိုင်ဝမ်သို့ လက်နက်အမြောက်အမြား ရောင်းချမှုနှင့် အီရန်စစ်ပွဲတို့အကြောင်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည့် အထူးအလေးထားခံရသော ထိပ်သီးအစည်းအဝေးအပြီး လေးလအတွင်း ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦး၏ ဒုတိယအကြိမ် တွေ့ဆုံမှု ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ထရမ့်သည် တောင်ကိုရီးယားနှင့် ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများကို သိသိသာသာ လျှော့ချခဲ့ပြီး ယခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအန်နှင့် တွေ့ဆုံမည်ဟု ကြေညာထားသောကြောင့် အာရှရှိ အမေရိကန်မဟာမိတ်များအနေဖြင့် ကာကွယ်ရေးအတွက် အမေရိကန်အပေါ် မှီခိုနေရမှုကို အပြိုင်အဆိုင် ပြန်လည်သုံးသပ်နေကြချိန်တွင်လည်း ဤသတ်မှတ်ချက် ထွက်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
မင်းဇင်သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် သူကိုယ်တိုင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော မဟာဗျူဟာနှင့် မူဝါဒလေ့လာရေး အင်စတီကျု (ISP-Myanmar) ၏ အဆိုအရ University of California, Berkeley တွင် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ပါရဂူဘွဲ့သင်တန်းသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကျောင်းသားလှုပ်ရှားသူဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည့်အလျောက် သူ၏ လေ့လာဆည်းပူးမှုများမှာ ဒီမိုကရေစီအသွင်ကူးပြောင်းရေးအပေါ် အဓိကအာရုံစိုက်ထားကြောင်း အဆိုပါ သုတေသနအဖွဲ့က ဆိုသည်။
ISP-Myanmar က နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် မင်းဇင်အား မတရားဖမ်းဆီးခံရသူအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးမှုကို ကြိုဆိုကြောင်း ကြာသပတေးနေ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။
“အထူးသဖြင့် လာမယ့်လမှာ သမ္မတရှီနဲ့ သမ္မတထရမ့်တို့ မတွေ့ဆုံမီ မင်းဇင်ရဲ့အမှုကို အမေရိကန်အစိုးရအနေနဲ့ ထိပ်တန်းဦးစားပေးအဖြစ် ဆက်လက်ထားရှိပေးဖို့နဲ့ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (PRC) အနေနဲ့ သူ့ကို ခြွင်းချက်မရှိ ချက်ချင်းပြန်လွှတ်ပေးဖို့ ကျွန်ုပ်တို့ လေးစားစွာ မေတ္တာရပ်ခံပါသည်” ဟု သုတေသနအဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။
တရုတ်သံရုံးက မှတ်ချက်ပေးရန် တောင်းဆိုမှုကို ချက်ချင်းတုံ့ပြန်ခြင်း မရှိသေးပေ။
နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အဆိုအရ မင်းဇင်သည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် မတရားဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရသော အမေရိကန်နိုင်ငံသားနှစ်ဦးအနက် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဦးမှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ်၌ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသော မြေငလျင်ဆိုင်ရာ ပညာရှင် Youlin Chen ဖြစ်သည်။ ဇူလိုင်လ ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီဆိုင်ရာ အောက်လွှတ်တော် အထူးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ လွှတ်တော်အမတ် John Moolenaar (ရီပတ်ဘလစ်ကန် – မီချီဂန်) က Chen ကို ချက်ချင်းပြန်လွှတ်ပေးရန်နှင့် ၎င်းအပေါ် စွပ်စွဲထားသည့် “အခြေအမြစ်မရှိသော စွပ်စွဲချက်များ” ကို ရုပ်သိမ်းပေးရန် တရုတ်နိုင်ငံအား တောင်းဆိုခဲ့သည်။
“ဒေါက်တာ Youlin Chen ကို တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီက မတရားဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားတာဟာ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုတွေမှာ ဉာဏပစ္စည်းနဲ့ သုတေသန ခိုးယူခံရမှုထက် များစွာကျော်လွန်တဲ့ အန္တရာယ်တွေ ရှိနေတယ်ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သတိပေးနေခြင်းဖြစ်တယ်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
