အီရန်ကို ထပ်မံတိုက်ခိုက်မည်ဟု ထရမ့် ခြိမ်းခြောက်ပြီးနောက် ကူဝိတ်နှင့် ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များ ရင်ဆိုင်နေရ

အီရန်ကို ထပ်မံတိုက်ခိုက်မည်ဟု ထရမ့် ခြိမ်းခြောက်ပြီးနောက် ကူဝိတ်နှင့် ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား သင်္ဘောပို့ဆောင်ရေးတွင် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များ ရင်ဆိုင်နေရကာ ဟားမတ်စ်က လက်နက်ချရန် ကတိပြုထားသော်လည်း အစ္စရေးက ဂါဇာကို တိုက်ခိုက်နေ…………

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အမေရိကန်က ဖိအားပေးနေချိန်တွင် အီရန်ကို ထပ်မံတိုက်ခိုက်မည်ဟု အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ခြိမ်းခြောက်လိုက်သည်။

နာရီအနည်းငယ်အကြာ စနေနေ့တွင် အီရန်ထံမှ ဒရုန်းဖြင့် ထပ်မံတိုက်ခိုက်မှုများကို တုံ့ပြန်ခဲ့ကြောင်း ကူဝိတ်က ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ အဆိုပါ မဟာဗျူဟာကျသော ရေလမ်းကြောင်းအတွင်း ဆီတင်သင်္ဘောတစ်စင်းလည်း တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ပါလက်စတိုင်း စစ်သွေးကြွအဖွဲ့ ဟားမတ်စ်က လက်နက်ချရန် သဘောတူညီပြီးနောက် အစ္စရေးသည် ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသကို ပြင်းထန်သော တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ယနေ့ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် –

အီရန်နှင့် ပဋိပက္ခတွင် အမေရိကန်က တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များ ပြုလုပ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်

မေရီလန်းပြည်နယ် (Maryland) ရှိ Camp David သမ္မတအပန်းဖြေစံအိမ်တွင် ၎င်း၏ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် သောကြာနေ့က သတင်းထောက်များအား ထရမ့်က အီရန်တွင် “ကျွန်ုပ်တို့ အနိုင်ရလိုရုံသာဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး အမေရိကန်၏ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ဆက်လက်ရှိနေမည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း အရိပ်အမြွက် ပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်အနေဖြင့် အီရန်ကို ၎င်းတို့ ဆက်လက်မခံနိုင်တော့သည့် အချိန်အထိ “အလွန်ပြင်းထန်စွာ” တိုက်ခိုက်သွားမည်ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုနေ့ နောက်ပိုင်းတွင် အိမ်ဖြူတော် သတင်းပြန်ကြားရေးအတွင်းရေးမှူး Karoline Leavitt က အမေရိကန်အစိုးရ၏ စိတ်ပျက်မိကြောင်းကို ထပ်မံဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ ပြီးခဲ့သည့်လက တီဟီရန်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် အမေရိကန်နှင့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော်လည်း အလျင်အမြန်ပင် “ယင်းကို ချိုးဖောက်ကာ ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောများကို ပစ်ခတ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်စစ်သားများကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်” ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။

“သမ္မတ ထရမ့်အနေနဲ့ ဒီလို အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်မျိုး ဖြစ်ပေါ်နေတာကို လက်ပိုက်ကြည့်နေမှာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု Leavitt က သောကြာနေ့ ညနေပိုင်း ကြေညာချက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ “သမ္မတ ထရမ့် သတ်မှတ်ထားတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝတဲ့ နည်းလမ်းမျိုးနဲ့ စားပွဲဝိုင်းဆီ သူတို့ (အီရန်) မလာမချင်း အီရန်အနေနဲ့ ဆက်လက် ပေးဆပ်နေရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။”

အီရန်နှင့် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာမှုကြောင့် ဒေသတွင်းရှိ နိုင်ငံပေါင်း ၁၀ နိုင်ငံမှ အမေရိကန်နိုင်ငံသားများ အနေဖြင့် အထူးသတိထားကြရန် အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဌာနက စနေနေ့တွင် လုံခြုံရေးသတိပေးချက်အသစ်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

အဆိုပါ သတိပေးချက်များတွင် ဘာရိန်း၊ အစ္စရေး၊ အီရတ်၊ ဂျော်ဒန်၊ ကူဝိတ်၊ လက်ဘနွန်၊ အိုမန်၊ ကာတာ၊ ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနှင့် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု (UAE) တို့ ပါဝင်ပြီး လေကြောင်းခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ လေပိုင်နက် ယာယီပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် အခြားသော ခရီးသွားလာရေး အနှောင့်အယှက်များ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြေအတွက် ပြင်ဆင်ထားကြရန် အမေရိကန်နိုင်ငံသားများကို တိုက်တွန်းထားသည်။

ကူဝိတ်နှင့် သင်္ဘောပို့ဆောင်ရေးအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များ

ကူဝိတ်စစ်တပ်က ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့များသည် ကူဝိတ်အပေါ် အီရန်၏ ထိုးစစ်များ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သော ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများကို တုံ့ပြန်နေကြောင်း စနေနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

ကူဝိတ် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ် Saud Abdulaziz Al-Otaibi ၏ ကြေညာချက်တွင် အဆိုပါ ဒရုန်းများသည် နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ အစိုးရအဆောက်အအုံ အပါအဝင် “အရေးကြီးသော အဆောက်အအုံ အများအပြား” ကို ထိမှန်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိခိုက်သေဆုံးမှု မရှိကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။

ဗြိတိန်ရေတပ်က အိုမန်ကမ်းလွန် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် ဆီတင်သင်္ဘောတစ်စင်း တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး အခြား သင်္ဘောတစ်စင်းအနီးတွင် သီးခြား ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း စနေနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်နှစ်ခုစလုံးတွင် ထိခိုက်သေဆုံးမှု မရှိကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုအဖွဲ့ (UKMTO) က သောကြာနေ့တွင် အိုမန်နိုင်ငံ၊ လီမာ (Lima) မြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ရေမိုင် ၁၁ မိုင်အကွာတွင် အမည်မသိ ပစ်မှတ်တစ်ခုက သင်္ဘောကို မှန်ကန်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သင်္ဘော၏ အင်ဂျင်ခန်း ပျက်စီးခဲ့သည်။

စနေနေ့တွင် Khasab မြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် ရေမိုင် ၂၁ မိုင်အကွာတွင် ရွက်လွှင့်နေစဉ် အခြား ဆီတင်သင်္ဘောတစ်စင်းအနီး၌ ရေပြင်ကြီးမားစွာ လှိုင်းထမှုနှင့် ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း အဆိုပါအဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်နှင့် ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် အီရန်သည် ၎င်း၏ ခွင့်ပြုချက်မပါဘဲ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် ကြိုးပမ်းသော သင်္ဘောများကို ထပ်ခါတလဲလဲ တိုက်ခိုက်လျက်ရှိသည်။

ဟားမတ်စ် လက်နက်ချမည်ဟု ပြောဆိုပြီးနောက် အစ္စရေးက ဂါဇာကို တိုက်ခိုက်

သောကြာနေ့ညနှင့် စနေနေ့တို့တွင် အစ္စရေး၏ ပြင်းထန်သော တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဂါဇာအလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့တွင် အနည်းဆုံး လူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ဒါဇင်နှင့်ချီ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဒေသဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအရာရှိများက ပြောကြားခဲ့သည်။

ညတွင်းချင်း ဂါဇာကို တိုက်ခိုက်မှုများသည် အစ္စရေးစစ်တပ်၏ ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းရန် သတိပေးချက်များအပြီးတွင် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် နယ်မြေတစ်ဝှမ်းရှိ ဟားမတ်စ် ပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကာ ဟားမတ်စ် သိုလှောင်ရုံ ၅ ခုကို ဖျက်ဆီးခဲ့ကြောင်း စနေနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

အဓိက အတားအဆီးများ ကျန်ရှိနေသေးသော်လည်း ဂါဇာစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရေးအတွက် အလားအလာရှိသော အလှည့်အပြောင်းတစ်ခုအဖြစ် ၎င်းတို့ လက်နက်ချမည်ဖြစ်ကြောင်း ဟားမတ်စ်က သောကြာနေ့တွင် အတည်ပြုပြီးနောက် ယခုတိုက်ခိုက်မှုများ ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ပြီးခဲ့သည့် အောက်တိုဘာလက ကြေညာခဲ့သော အမေရိကန်ကြားဝင်စေ့စပ်သည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သော ဟားမတ်စ်၏ သဘောတူညီချက်အပေါ် အစ္စရေးက တရားဝင် မှတ်ချက်ပြုခြင်း မရှိသေးပေ။

အဆိုပါ သဘောတူညီချက်တွင် ဟားမတ်စ်တို့ လက်နက်ချပြီး လွတ်လပ်သော ပါလက်စတိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ထံ အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရန် တောင်းဆိုထားသည်။ အစ္စရေးက တပ်ဆုတ်ပေးရမည်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာ တည်ငြိမ်ရေးတပ်ဖွဲ့ကို တပ်ဖြန့်ချထားရန် ဖြစ်သည်။

သောကြာနေ့က X လူမှုကွန်ရက်ပေါ်ရှိ ပို့စ်တစ်ခုတွင် အစ္စရေး လက်ယာစွန်း ဥပဒေပြုအမတ် Itamar Ben-Gvir က အဆိုပါ သဘောတူညီချက်ကို “လက်ခံနိုင်စရာ မရှိကြောင်း” ပြောဆိုခဲ့ပြီး ဂါဇာတွင် သတ်ဖြတ်မှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ “အစ္စရေး အနိုင်ရရမည်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဂါဇာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် အဓိက ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးသည့် အီဂျစ်နိုင်ငံက အဆင့်လိုက် ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်တွင် ဟားမတ်စ်နှင့် အခြားသော ပါလက်စတိုင်းအဖွဲ့များ၏ “အပြုသဘောဆောင်သော တုံ့ပြန်မှု” ကို ချီးကျူးခဲ့ကြောင်း အီဂျစ် နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာက ဖော်ပြခဲ့သည်။

အစ္စရေး-ဟားမတ်စ် စစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ရေးအတွက် ထရမ့်၏ အစီအစဉ် တိုးတက်မှုကို Associated Press (AP) သတင်းဌာနက စောင့်ကြည့်ဖော်ပြလျက်ရှိသည်။

(ဟားမတ်စ်အတွက် လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေး သဘောတူညီချက်နှင့် ပတ်သက်၍ AP ၏ အပြည့်အစုံ ဖော်ပြချက်ကို မူရင်းလင့်ခ်တွင် နှိပ်၍ ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်)

ဒေသတွင်း အခြားနေရာများတွင်

• အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု သူပုန်များက ဆော်ဒီသင်္ဘောများကို ပိတ်ဆို့ထားကြောင်း ကြေညာပြီးနောက် Houthi (ဟူသီ) သူပုန်များသည် Bab el-Mandeb ရေလက်ကြားမှ ဆော်ဒီသင်္ဘော ၈ စင်းကို လမ်းကြောင်းပြောင်းရန် အတင်းအကျပ် ခိုင်းစေခဲ့သည်။ ယင်းပိတ်ဆို့မှုကို ရှောင်ရှားရန် သင်္ဘောများသည် အာဖရိကတိုက်တစ်ဝိုက်ရှိ Cape of Good Hope သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းခဲ့ရကြောင်း ဟူသီစစ်တပ် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်မှူးချုပ် Yahya Saree က သောကြာနေ့ ကြေညာချက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

• တောင်ပိုင်း လက်ဘနွန်တွင် အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဟဇ်ဘိုလာ စစ်သွေးကြွများက ကွပ်ကဲရေးစင်တာအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု အစ္စရေးကဆိုသော ကရူးဆိတ်တို့ တည်ဆောက်ခဲ့သည့် Beaufort ရဲတိုက်အောက်ရှိ မြေအောက်ဥမင်လှိုဏ်ခေါင်းကွန်ရက်ကို ဖျက်ဆီးရန် သောကြာနေ့က အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များက ပေါက်ကွဲမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ Al-Shaqif ဟုလည်း လူသိများသော အဆိုပါ ၁၂ ရာစု ရဲတိုက်ကို မေလတွင် အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ အစ္စရေး၏ ကန့်ကွက်မှုများ ရှိနေသော်လည်း ၎င်းကို မကြာသေးမီက ယူနက်စကို (UNESCO) ၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

• အစ္စရေး၏ စစ်ဆင်ရေးသည် ရောမမြို့တွင် ကျင်းပမည့် ဆွေးနွေးပွဲများမတိုင်မီ “အပျက်သဘောဆောင်သော သတင်းစကားများ” ကို ပေးပို့လိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း လက်ဘနွန်သမ္မတ Joseph Aoun က ပြောကြားခဲ့သည်။ ဟဇ်ဘိုလာများ လက်နက်ချခြင်းအတွက် အပြန်အလှန်အားဖြင့် အစ္စရေးက လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းမှ ဆုတ်ခွာမည့် အစီအစဉ်တစ်ရပ်ကို ဆက်လက်ဆွေးနွေးရန် အစ္စရေးနှင့် လက်ဘနွန် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့များသည် ရောမမြို့တွင် ထပ်မံတွေ့ဆုံရန် စီစဉ်ထားသည်။

• စနေနေ့သို့ အကူး ညတွင်းချင်း လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ စစ်ဆင်ရေးလှုပ်ရှားမှုအတွင်း အစ္စရေးစစ်တပ် အရာရှိတစ်ဦး အလယ်အလတ် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အစ္စရေးစစ်တပ်က ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါအရာရှိ မည်သို့ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ကို ချက်ချင်း ရှင်းလင်းစွာ မသိရသေးပေ။ လက်ဘနွန် အာဏာပိုင်များ သို့မဟုတ် ဟဇ်ဘိုလာတို့ထံမှလည်း ချက်ချင်း မှတ်ချက်ပေးခြင်း မရှိသေးပေ။ အီရန်စစ်ပွဲ စတင်ပြီးနောက် မကြာမီ ဟဇ်ဘိုလာများက အစ္စရေးကို ပစ်ခတ်ချိန်မှစ၍ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားလာသော ယင်းပဋိပက္ခအတွင်း လက်ဘနွန် သို့မဟုတ် အစ္စရေးမြောက်ပိုင်းတွင် အစ္စရေးစစ်သား ၃၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။