ဂျပန်နိုင်ငံမှာ လက်ရှိ အပူရှပ်သတိပေးချက် (Heatstroke Alert) တွေ အဆမတန်များပြားလာနေ

ဂျပန်နိုင်ငံမှာ လက်ရှိ **အပူရှပ်သတိပေးချက် (Heatstroke Alert)** တွေ အဆမတန်များပြားလာနေပါတယ်။

– **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက် (တနင်္လာနေ့)** မှာ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ စီရင်စု ၄၇ ခုအနက် **၄၃ ခု** ကို တစ်ပြိုင်နက် အပူရှပ်သတိပေးချက် ထုတ်ပြန်လိုက်ရပါတယ်။
– ဒါဟာ **၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ စတင်ခဲ့တဲ့ သတိပေးစနစ် စတင်ကတည်းက တစ်ရက်အတွင်း အများဆုံး** ဖြစ်ပါတယ်။
– ဒီထဲမှာ **နာဂိုယာမြို့ (Nagoya)** နဲ့ **တိုကိုင်းဒေသ (Tokai region)** ဟာ **ဇူလိုင် ၂၁ ရက် (အင်္ဂါနေ့)** မှာ အပူချိန် **၄၀°C** အထိ မြင့်တက်နိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။

### (ခ) “Kokushobi (酷暑日)” ဆိုတာ ဘာလဲ

**Kokushobi** ဆိုတာ ဂျပန်ဘာသာစကားနဲ့ **”ဆိုးရွားလှတဲ့ ပူပြင်းသည့်နေ့ (cruelly hot day)”** လို့ အဓိပ္ပါယ်ရပါတယ်။

– ဒီစကားလုံးကို ဂျပန်မိုးလေဝသအေဂျင်စီ (JMA) က **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက်**မှာ တရားဝင် သတ်မှတ်လိုက်တာပါ။
– အပူချိန် **၄၀°C နဲ့ အထက်** ရောက်တဲ့နေ့ကို ဒီလိုခေါ်ဖို့ ပြည်သူ့မဲပေးရွေးချယ်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ရာ လူပေါင်း **၄၇၈,၀၀၀** ကျော် ပါဝင်ခဲ့ပြီး **၂၀၂,၉၅၄ မဲ** ရရှိခဲ့တယ် (ဒုတိယရလာသူထက် ၃ ဆ ပိုများတယ်)။
– ဒီအသုံးအနှုန်းကို မိုးလေဝသပုဂ္ဂလိက အေဂျင်စီတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Japan Weather Association က ၂၀၂၂ ခုနှစ်ကတည်းက အလွတ်သဘော သုံးနှုန်းလာခဲ့လို့ လူသိများပြီးသားပါ။

အပူအဆင့် အမျိုးအစားခွဲခြားမှုများ

—

မိုးရာသီ ဆုံးပြီး အပူဒဏ်က ချက်ချင်း ဆိုက်ရောက်လာ

ဂျပန်မှာ ဇွန်လလယ်ကနေ ဇူလိုင်လလယ်အထိ **”Tsuyu (梅雨)”** လို့ခေါ်တဲ့ **မိုးရာသီ** ရှိပါတယ်။

– ဒီနှစ်မှာ **ကန်တို-ကိုရှင်း (Kanto-Koshin)** နဲ့ **တိုကိုင်း (Tokai)** ဒေသတွေအတွက် မိုးရာသီပြီးဆုံးကြောင်း **(Tsuyu-ake)** ကို **ဇူလိုင် ၂၀ ရက်**မှာ ကြေညာခဲ့ပါတယ်။
– ဒါက ပျမ်းမျှနှစ်တွေထက် **၁ ရက် နောက်ကျ** ပေမယ့် မနှစ်က (၂၀၂၅) နဲ့ ယှဉ်ရင်တော့ **၂၂-၂၃ ရက် နောက်ကျ** ပါတယ်။
– မိုးရာသီအတွင်း မိုးအုံ့နေပြီး အေးမြတဲ့နေ့တွေက ခန္ဓာကိုယ်ကို ရာသီအကူးအပြောင်းအတွက် ပြင်ဆင်ပေးထားပေမယ့် **ဒီနှစ်လို ရုတ်တရက် မိုးရာသီပြီးသွားတာက ခန္ဓာကိုယ်က အချိန်မီ မလိုက်နိုင်ဘူး**။ ဒါကြောင့် မိုးရာသီပြီးပြီးချင်း ပထမဆုံးရက်တွေဟာ **အန္တရာယ်အကြီးဆုံး** ဖြစ်တယ်။

**ဘာကြောင့် ဒီလိုဖြစ်တာလဲ**
– **မြောက်ပစိဖိတ် အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်း (North Pacific Subtropical High)** ရုတ်တရက် အားကောင်းလာလို့ပါ။
– ဒီစနစ်က မိုးတိမ်တွေကို ဖယ်ရှားပြီး နေရောင်ခြည်ကို တိုက်ရိုက်ဝင်လာအောင် လုပ်ပေးတယ်။
– ဒါက မိုးရာသီရဲ့ စိုစွတ်အေးမြလေတွေကို မြောက်ဘက်ကို တွန်းပို့ပြီး ပူပြင်းခြောက်သွေ့တဲ့ နွေရာသီကို စတင်စေတယ်။

အပူရှပ်သတိပေးချက် စနစ် ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ

ဒီနေရာမှာ အရေးကြီးတဲ့အချက်က သတိပေးချက်ကို **လေထုအပူချိန် (air temperature)** တစ်ခုတည်းနဲ့ မဆုံးဖြတ်ဘူး။

**WBGT (Wet-Bulb Globe Temperature)** ဆိုတဲ့ ညွှန်းကိန်းကို သုံးပါတယ်။ ဒါက အောက်ပါအချက်တွေကို ပေါင်းစပ်တွက်ချက်တယ် –
၁။ လေထုအပူချိန် (Dry-bulb temperature)
၂။ စိုထိုင်းဆ (Humidity – Wet-bulb temperature)
၃။ နေရောင်ခြည်နဲ့ မျက်နှာပြင်က ထွက်တဲ့ အပူရောင်ခြည် (Radiant heat – Black globe temperature)
၄။ လေတိုက်နှုန်း (Wind speed)

**ဘာကြောင့် WBGT က ပိုကောင်းသလဲ**
– ဥပမာ – အပူချိန် ၃၆°C နဲ့ စိုထိုင်းဆ ၇၀% ရှိတဲ့နေ့ဟာ အပူချိန် ၃၈°C ရှိပေမယ့် စိုထိုင်းဆနည်းပြီး လေညင်းတိုက်တဲ့နေ့ထက် **ခန္ဓာကိုယ်က ပိုပြီး ဖိစီးမှုခံရတယ်**။
– **သတိပေးချက် (Alert)** ထုတ်တဲ့အခါ – WBGT ဟာ **၃၃°C** သို့မဟုတ် အထက်ရောက်မယ်လို့ ခန့်မှန်းရင် ထုတ်ပြန်တယ်။
– **အထူးသတိပေးချက် (Special Alert)** – WBGT ၃၅°C အထက်ဆိုရင် ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှ စတင်ပြီး ဒီအဆင့်ကို ထုတ်ပြန်ကာ မြို့နယ်အဆင့် အေးမဲရိပ်သာများ (cooling shelters) ကို ဖွင့်ပေးရတယ်။

**ဒါကြောင့် အပူချိန် ၄၀°C မရောက်တဲ့ စီရင်စုတွေပါ သတိပေးချက်ထဲ ပါရတာ –** စိုထိုင်းဆနဲ့ နေရောင်ခြည်တွေက WBGT ကို ၃၃°C အထက် ရောက်စေလို့ပါ။ ဒါကြောင့် စီရင်စု ၄၃ ခုလုံးက သတိပေးချက်အောက်မှာ ရှိနေရတယ်။

ပြဿနာတစ်ခု – ဒေသအလိုက် ခံနိုင်ရည် ကွာခြားမှု

သုတေသနအရ WBGT ၃၃°C စံနှုန်းဟာ **မြောက်ပိုင်းနဲ့ တောင်ပိုင်း ဒေသခံတွေရဲ့ ပူဒဏ်ခံနိုင်မှု ကွာခြားချက်ကို ထည့်မတွက်ဘူး**။

– ဥပမာ – **မီယာဂီ (Miyagi)** လိုမြောက်ပိုင်းစီရင်စုတွေမှာ အပူချိန် ၃၃°C ရောက်တဲ့အခါ တောင်ပိုင်းစီရင်စုတွေထက် **လူဦးရေအချိုးအစားအရ အပူရှပ်ဖြစ်ပွားမှု ၃ ဆမှ ၅ ဆ ပိုများတယ်** (ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ မြောက်သားတွေက ပူဒဏ်ကို ကျင့်သားမရကြလို့)။
– ဒါကြောင့် မီယာဂီနဲ့ ခါဂိုရှီးမားကို အတူတူ သတိပေးချက်ထုတ်တာက မြောက်သားတွေအတွက် အကာအကွယ် လုံလောက်မှု ရှိမရှိ မေးစရာရှိတယ်။

-၂၀၂၅ နွေရာသီ – စံချိန်တင်ပူပြင်းမှုနဲ့ နောက်ခံအခြေအနေ

**ဂျပန်ရဲ့ အပူရှိန်ဟာ ပိုဆိုးလာနေတယ်ဆိုတာ သက်သေအထောက်အထားတွေ ထင်ရှားနေပြီ။**

– စံချိန်တင်မှတ်တမ်းတွေ စတင်ခဲ့တဲ့ ၁၈၇၂ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၆ အထိ အပူချိန် ၄၀°C နဲ့အထက် ရောက်ဖူးတဲ့ စုစုပေါင်းအကြိမ်ရေ – **၁၀၈ ကြိမ်**။
– အဲဒီထဲက **၄၁ ကြိမ်** ဟာ **၂၀၂၃ မှ ၂၀၂၅** အတွင်းမှာပဲ ဖြစ်တယ်။
– **၂၀၂၅ နွေရာသီ** ဟာ ၁၈၉၈ ခုနှစ်ကစပြီး စံချိန်တင်အပူဆုံး နွေရာသီဖြစ်ခဲ့တယ် (ပျမ်းမျှ ၂.၃၆°C မြင့်တက်)။
– **၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ ၅ ရက်** – ဂွန်းမားစီရင်စု၊ အီဆဲဆာကီမြို့မှာ အပူချိန် **၄၁.၆°C** နဲ့ နောက်ထပ် **၄၁.၈°C** အထိ မြင့်တက်ပြီး **နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ စံချိန်သစ်** နှစ်ကြိမ် ချိုးခဲ့တယ်။
– အဲဒီနွေရာသီတစ်ခုတည်းမှာပဲ အပူရှပ်ရောဂါနဲ့ ဆေးရုံပို့ရတဲ့သူဦးရေ **၁၀၀,၁၄၃ ဦး** – ဂျပန်သမိုင်းမှာ အများဆုံး စံချိန်ဖြစ်တယ်။

နောက်ထပ်အန္တရာယ် – “Guerrilla Thunderstorms” (ပြောက်ကျားမိုးကြိုးမုန်တိုင်း)

အပူဒဏ်တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ နောက်ထပ် အန္တရာယ်တစ်ခုလည်းရှိပါတယ်။

– **ကန်တိုဒေသ (Kanto region)** မှာ နေ့လည်ပိုင်းတွေမှာ **”Gerira Uiu” (Guerrilla thunderstorms)** လို့ခေါ်တဲ့ ရုတ်တရက်ဖြစ်ပေါ်တဲ့ မိုးကြိုးမုန်တိုင်းငယ်တွေ ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ သတိပေးထားတယ်။
– ဒါတွေက ပုံမှန်မိုးရွာတာမဟုတ်ဘဲ အပူလွန်ကဲတဲ့မြေမျက်နှာပြင်က ဖြစ်ပေါ်တဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ မိုးတိမ်တိုက်ကြီးတွေကြောင့် ဖြစ်တယ်။
– ဒီမုန်တိုင်းက ရေလွှမ်းမှု၊ ရုတ်တရက် မြောင်းပိတ်ဆို့မှုတွေကို မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဖြစ်စေနိုင်တယ်။

**ဒါက ဂျပန်နွေရာသီရဲ့ ထူးခြားချက်ပါ – အပူလွန်ကဲမှုကိုယ်၌က မိုးကြိုးမုန်တိုင်းတွေအတွက် စွမ်းအင်ကို ဖန်တီးပေးတယ်။**

မဖြေရှင်းနိုင်သေးတဲ့ ပြဿနာ – အလုပ်/ကျောင်းပိတ်ရေး မသတ်မှတ်ရသေးခြင်း

Kokushobi ဆိုတဲ့ အမည်သစ်ကို သတ်မှတ်လိုက်ပေမယ့် **တရားဝင် အကာအကွယ်ပေးတဲ့ ဥပဒေ** မရှိသေးဘူး။

– အပူချိန် ၄၀°C ကျော်တဲ့အခါ **အလုပ်နဲ့ကျောင်းတွေကို ပိတ်ဖို့ မသတ်မှတ်ရသေးဘူး**။
– ၂၀၂၅ ခုနှစ် အရေးပေါ်အခြေအနေပြီးနောက် အလုပ်သမားရေးရာ ထောက်ခံသူတွေက ဒီလိုပိတ်သိမ်းမှုတွေ ပြုလုပ်ဖို့ တောင်းဆိုနေပေမယ့် **၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၂၀ အထိ** ဒီဆွေးနွေးမှုက မပြီးဆုံးသေးဘူး။
– ဒီတစ်ပတ်အတွင်း အပူချိန် ဆက်မြင့်နေမယ်လို့ ခန့်မှန်းထားတာမို့ ဒီဆွေးနွေးမှုက ပိုပြီး ပြင်းထန်လာဖို့ ရှိတယ်။

အာဏာပိုင်တွေက အောက်ပါအချက်တွေကို အကြံပြုထားပါတယ် –

၁။ **လေအေးပေးစက်သုံးပါ** – အိမ်တွင်းမှာနေပြီး အအေးပေးစက် ဖွင့်ထားပါ (မသုံးရင် အပူရှပ်ဖြစ်နိုင်ခြေ အဆများစွာ မြင့်တက်)။
၂။ **ရေများများသောက်ပါ** – ရေဆာတယ်လို့ မခံစားရသေးရင်တောင် ပုံမှန်သောက်ပါ။
၃။ **ဆားဓာတ်ဖြည့်ပါ** – ချွေးထွက်တဲ့အခါ ဆိုဒီယမ်ဓာတ်ပါတဲ့ အားဖြည့်အဖျော်ရည် (Pocari Sweat၊ Aquarius စသည်) ကို သောက်ပါ။ ရေတစ်မျိုးတည်းသောက်ရင် ဆားဓာတ်ကျဆင်းပြီး ပိုအန္တရာယ်များတယ်။
၄။ **နေ့လယ်ပိုင်းရှောင်ပါ** – နေ့လယ် ၁၀ နာရီမှ ညနေ ၃ နာရီအတွင်း အပြင်ထွက်ခြင်းကို တတ်နိုင်သမျှ ရှောင်ပါ။
၅။ **သက်ကြီးရွယ်အိုတွေကို ဂရုစိုက်ပါ** – ဂျပန်မှာ သက်ကြီးရွယ်အိုဦးရေ များပြားလို့ သူတို့အတွက် အထူးအန္တရာယ်များတယ်။ တစ်ယောက်တည်းနေတဲ့ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေကို စစ်ဆေးပါ။
၆။ **ရေကြီးမှုသတိပြုပါ** – မိုးကြိုးမုန်တိုင်းကျရင် ရေကြီးနိုင်လို့ သတိထားပါ။

ဒီဖြစ်ရပ်က ဂျပန်နိုင်ငံမှာ **ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုရဲ့ သက်ရောက်မှုက ဘယ်လောက်ထိ ပြင်းထန်လာသလဲ** ဆိုတာကို ပြသပေးနေပါတယ်။

– မိုးရာသီ ရုတ်တရက် ပြီးသွားတာ၊
– အပူချိန် ၄၀°C ကျော်တာတွေ ပုံမှန်ဖြစ်လာတာ၊
– စီရင်စု ၄၃ ခုလုံးကို တစ်ပြိုင်နက် သတိပေးချက်ထုတ်ရတာ၊
– နောက်ပြီး ရုတ်တရက် မိုးကြိုးမုန်တိုင်းတွေပါ ထပ်ဖြစ်လာတာ –

ဒါတွေအားလုံးက **ဂျပန်ရဲ့ နွေရာသီဟာ ပိုပြီး အန္တရာယ်များလာနေတယ်** ဆိုတာကို ဖော်ပြနေပါတယ်။ ဒီအခြေအနေကို ရင်ဆိုင်ဖို့ အမည်သစ်တွေ သတ်မှတ်တာ၊ သတိပေးစနစ်တွေ တိုးချဲ့တာတွေ လုပ်နေပေမယ့် **အလုပ်ပိတ်၊ ကျောင်းပိတ်** လိုမျိုး အကာအကွယ်ပေးတဲ့ ဥပဒေတွေ မရှိသေးတာကတော့ ဆက်လက်ဆွေးနွေးနေရဆဲ ပြဿနာပါ။