အမေရိကန်-အီရန် တင်းမာမှုဟာ တတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်လာနိုင်

1890

အီရက်နိုင်ငံကိုရောက်ခိုက်၊ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံလိုက်ရတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကာဆင်ဆိုလေမာနီရဲ့ ရုပ်အလောင်းဟာ အီရန်ကို ပြန်လည်ရောက်ရရှိလာခဲ့ပြီဖြစ်ပြီး၊ အီရန်နိုင်ငံအတွင်းမှာတော့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆိုလေမာနီ အသတ်ခံရခြင်းအတွက် လူထုအုံကြွမှု ဖြစ်နေပါတယ်။

အီရန်က အချိန်မရွေး တိုက်ခိုက်လာနိုင်လို့၊ အနောက်မီဒီယာအသိုင်းအဝိုင်းကတော့ အမေရိကန်-အီရန် တင်းမာမှုဟာ တတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အလားအလာလို့ ဆိုနေကြပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ အမေရိကန်မှာလည်း စစ်ဘက်မဟာမိတ် ဘက်ဂရောင်းကောင်းပြီး-

အရှေ့အလယ်ပိုင်းကလည်း ရုရှားတရုတ်လို စစ်အင်အားကြီးတွေနဲ့ ပေါင်းသင်းထားလို့ပါ။ သို့သော်လည်း အခြားစီးပွားရေးတောင့်တင်းတဲ့နိုင်ငံတွေက စစ်ဆိုရင် လက်ရှောင်ကြလေ့ရှိပြီး၊ နိုင်ငံက ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းမရှိဘဲ လက်နက်တွေ စီးပွားဖြစ်ထုတ်ရောင်းခဲ့တာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်က သက်သေမို့-

အီရန်အနေနဲ့ အားကိုးရှိလို့ မိုက်ရင် စစ်ရှုံးမယ့်အပြင် နိုင်ငံစီးပွားရေးလည်း ချွတ်ကြုံကျသွားမယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ထောက်ပြထားပါတယ်။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် အီရန်အာဏာပိုင်တွေကတော့ နိုင်ငံအတွက် စစ်ရေးအရ အားထားရတဲ့ ညာလက်ရုံးဗိုလ်ချုပ်ကြီး လုပ်ကြံခံလိုက်ရလို့ ကျားနာကို တုတ်နဲ့ဆွသလို ဖြစ်သွားစေခဲ့ပါတယ်။

ကန်ဘက်ကတော့ သူတို့က တရားမဲ့မလုပ်ကြောင်း၊ အီရန်က ရန်စတိုက်ခိုက်လို့ အခုလို တိုက်ခိုက်ရတာလို့ ပြောပါတယ်။ ကန်က အခုဆို အရင်က အီရန်ပြန်ပေးဆွဲသွားတဲ့ အမေရိကန်(၅၂)ဦးအတွက် လက်စားချေဖို့ အဆင်သင့်ဖြစ်နေပြီလို့ သမ္မတက တွစ်တာမှာ ရေးခဲ့ပါတယ်။

အီရန်ရဲ့ အဓိကနေရာ (၅၂)ခုကို ခေတ်မီလက်နက်တွေနဲ့ ချိန်ထားတာဖြစ်ပြီး၊ ဒီလို လုပ်ရပ်သာ တကယ်ဖြစ်လာရင် ကန်သမ္မတအနေနဲ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုကို ဖောက်ဖျက်တာလို့ ဝေဖန်သူတွေက ဆိုပါတယ်။ သို့သော်လည်း ကန်သမ္မတက ဥပဒေတွေ ဘာတွေကို ထည့်တွက်မှာမဟုတ်ဘဲ ပင်တဂွန်က ထရမ့်ရဲ့အကြံအစည်ကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ရင်-

သူတို့ကိုယ်တိုင်က စစ်ရာဇဝတ်သားတွေ ဖြစ်သွားမှာလို့ ထောက်ပြသူတွေ ရှိပါတယ်။ အီရန်ကတော့ ဘယ်လိုပဲဖြစ်နေနေ စစ်ဖြစ်မှာကို မကြောက်ကြောင်း၊ အမေရိကန် အိမ်ဖြူတော်ကို နြူလက်နက်နဲ့တိုက်ခိုက်မှာဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အီရန်လွတ်တော်အမတ် Abolfazl Aboutorabi က-

” ကျွန်တော်တို့ အိမ်ဖြူတော်ကို ကိုယ်တိုင် အသာလေး တိုက်ခိုက်နိုင်ပါတယ် … အလ္လာက သင့်တော်တဲ့အချိန်ကို လက်ထောက်ချတဲ့အခါ ကျွန်တော်တို့ဘက်က တုန့်ဆိုင်းမနေပါဘူး … ဒါဟာ အမေရိကန်ဘက် စစ်ကြေညာမှုဖြစ်လို့ ကျွန်တော်တို့က လက်တုန့်ပြန်ရမှာပါ “လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။

အီရန်လွှတ်တော်မှာ နိုင်ငံအတွင်း နိုင်ငံခြားတပ်များမရှိစေရေး မဲခွဲဆုံးဖြတ်ခဲ့ရာ အကြွင်းမဲ့အနိုင်ရရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုပဲ နိုင်ငံခြာစစ်တပ်တွေအနေနဲ့ အီရန်ရဲ့မြေနေရာ၊ ကောင်းကင်အာကသ၊ ရေပိုင်နက်အတွင်းမှာ အခြေချခြင်းမပြုဖို့ လွှတ်တော်က ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်မှာဖြစ်လို့ အခြားဘက်ကတွေးရင်-

နိုင်ငံအတွင်း အခြေစိုက်ထားတဲ့ နိုင်ငံခြားစစ်တပ်တွေ၊ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်တပ်တွေကို အီရန်စစ်တပ်က ပြန်တိုက်တော့မယ့် သဘောလို့ ယူဆရပါတယ်။ ဆိုလေမာနီရဲ့ရုပ်လောင်းဟာ အီရန်နိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်း Ahava ကို ပြန်လည်ရောက်ရှိလာစဉ် ပြည်သူသိန်းဂဏန်းက ဝန်းရံကြိုဆိုခဲ့ပါတယ်။

လင်းဇော်ကို (D Nae Khit)

Zawgyi ျဖင့္ဖတ္ရန္-

အီရက္ႏုိင္ငံကိုေရာက္ခုိက္၊ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္ခံလုိက္ရတဲ့ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးကာဆင္ဆုိေလမာနီရဲ႕ ရုပ္အေလာင္းဟာ အီရန္ကို ျပန္လည္ေရာက္ရရွိလာခဲ့ၿပီျဖစ္ၿပီး၊ အီရန္ႏုိင္ငံအတြင္းမွာေတာ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ဆုိေလမာနီ အသတ္ခံရျခင္းအတြက္ လူထုအုံၾကြမႈ ျဖစ္ေနပါတယ္။

အီရန္က အခ်ိန္မေရြး တုိက္ခုိက္လာႏုိင္လုိ႔၊ အေနာက္မီဒီယာအသုိင္းအဝုိင္းကေတာ့ အေမရိကန္-အီရန္ တင္းမာမႈဟာ တတိယကမာၻစစ္ျဖစ္လာႏုိင္တဲ့ အလားအလာလုိ႔ ဆုိေနၾကပါတယ္။ အေၾကာင္းကေတာ့ အေမရိကန္မွာလည္း စစ္ဘက္မဟာမိတ္ ဘက္ဂေရာင္းေကာင္းၿပီး-

အေရွ႕အလယ္ပုိင္းကလည္း ႐ုရွားတ႐ုတ္လုိ စစ္အင္အားႀကီးေတြနဲ႔ ေပါင္းသင္းထားလုိ႔ပါ။ သုိ႔ေသာ္လည္း အျခားစီးပြားေရးေတာင့္တင္းတဲ့ႏုိင္ငံေတြက စစ္ဆုိရင္ လက္ေရွာင္ၾကေလ့ရွိၿပီး၊ ႏုိင္ငံက ပါဝင္ပတ္သက္ျခင္းမရွိဘဲ လက္နက္ေတြ စီးပြားျဖစ္ထုတ္ေရာင္းခဲ့တာ ဒုတိယကမာၻစစ္က သက္ေသမုိ႔-

အီရန္အေနနဲ႔ အားကိုးရွိလုိ႔ မုိက္ရင္ စစ္႐ႈံးမယ့္အျပင္ နုိင္ငံစီးပြားေရးလည္း ခၽြတ္ႀကဳံက်သြားမယ္လုိ႔ ကၽြမ္းက်င္သူေတြက ေထာက္ျပထားပါတယ္။ ဘယ္လုိပဲျဖစ္ျဖစ္ အီရန္အာဏာပုိင္ေတြကေတာ့ ႏုိင္ငံအတြက္ စစ္ေရးအရ အားထားရတဲ့ ညာလက္႐ုံးဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး လုပ္ႀကံခံလုိက္ရလုိ႔ က်ားနာကို တုတ္နဲ႔ဆြသလုိ ျဖစ္သြားေစခဲ့ပါတယ္။

ကန္ဘက္ကေတာ့ သူတုိ႔က တရားမဲ့မလုပ္ေၾကာင္း၊ အီရန္က ရန္စတုိက္ခိုက္လုိ႔ အခုလုိ တုိက္ခုိက္ရတာလုိ႔ ေျပာပါတယ္။ ကန္က အခုဆုိ အရင္က အီရန္ျပန္ေပးဆြဲသြားတဲ့ အေမရိကန္(၅၂)ဦးအတြက္ လက္စားေခ်ဖုိ႔ အဆင္သင့္ျဖစ္ေနၿပီလုိ႔ သမၼတက တြစ္တာမွာ ေရးခဲ့ပါတယ္။

အီရန္ရဲ႕ အဓိကေနရာ (၅၂)ခုကို ေခတ္မီလက္နက္ေတြနဲ႔ ခ်ိန္ထားတာျဖစ္ၿပီး၊ ဒီလုိ လုပ္ရပ္သာ တကယ္ျဖစ္လာရင္ ကန္သမၼတအေနနဲ႔ စစ္ဘက္ဆုိင္ရာ ရာဇဝတ္မႈကို ေဖာက္ဖ်က္တာလုိ႔ ေဝဖန္သူေတြက ဆုိပါတယ္။ သုိ႔ေသာ္လည္း ကန္သမၼတက ဥပေဒေတြ ဘာေတြကို ထည့္တြက္မွာမဟုတ္ဘဲ ပင္တဂြန္က ထရမ့္ရဲ႕အႀကံအစည္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့ရင္-

သူတုိ႔ကုိယ္တုိင္က စစ္ရာဇဝတ္သားေတြ ျဖစ္သြားမွာလုိ႔ ေထာက္ျပသူေတြ ရွိပါတယ္။ အီရန္ကေတာ့ ဘယ္လုိပဲျဖစ္ေနေန စစ္ျဖစ္မွာကို မေၾကာက္ေၾကာင္း၊ အေမရိကန္ အိမ္ျဖဴေတာ္ကို ျႏဴလက္နက္နဲ႔တုိက္ခုိက္မွာျဖစ္ေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ အီရန္လြတ္ေတာ္အမတ္ Abolfazl Aboutorabi က-

” ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အိမ္ျဖဴေတာ္ကို ကိုယ္တုိင္ အသာေလး တုိက္ခိုက္ႏုိင္ပါတယ္ … အလႅာက သင့္ေတာ္တဲ့အခ်ိန္ကို လက္ေထာက္ခ်တဲ့အခါ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဘက္က တုန္႔ဆုိင္းမေနပါဘူး … ဒါဟာ အေမရိကန္ဘက္ စစ္ေၾကညာမႈျဖစ္လုိ႔ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က လက္တုန္႔ျပန္ရမွာပါ “လုိ႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။

အီရန္လႊတ္ေတာ္မွာ ႏုိင္ငံအတြင္း ႏုိင္ငံျခားတပ္မ်ားမရွိေစေရး မဲခြဲဆုံးျဖတ္ခဲ့ရာ အၾကြင္းမဲ့အႏုိင္ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒီလုိပဲ ႏုိင္ငံျခာစစ္တပ္ေတြအေနနဲ႔ အီရန္ရဲ႕ေျမေနရာ၊ ေကာင္းကင္အာကသ၊ ေရပုိင္နက္အတြင္းမွာ အေျခခ်ျခင္းမျပဳဖုိ႔ လႊတ္ေတာ္က ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး၊ ဒီဆုံးျဖတ္ခ်က္ဟာ ဥပေဒကဲ့သုိ႔ အာဏာတည္မွာျဖစ္လုိ႔ အျခားဘက္ကေတြးရင္-

ႏုိင္ငံအတြင္း အေျခစုိက္ထားတဲ့ ႏုိင္ငံျခားစစ္တပ္ေတြ၊ အထူးသျဖင့္ အေမရိကန္တပ္ေတြကို အီရန္စစ္တပ္က ျပန္တုိက္ေတာ့မယ့္ သေဘာလုိ႔ ယူဆရပါတယ္။ ဆုိေလမာနီရဲ႕႐ုပ္ေလာင္းဟာ အီရန္ႏုိင္ငံအေနာက္ေတာင္ပိုင္း Ahava ကို ျပန္လည္ေရာက္ရွိလာစဥ္ ျပည္သူသိန္းဂဏန္းက ဝန္းရံႀကိဳဆုိခဲ့ပါတယ္။

လင္းေဇာ္ကို (D Nae Khit)